Διονύσης Σαββόπουλος, Κωλοέλληνες, 1989

Του Σαββόπουλου
«Τιμωρός καιρός
πέντε αιώνες δύσης
εθνικής θα ζήσεις
από δω και μπρος»
Διονύσης Σαββόπουλος, Κωλοέλληνες, 1989
Με αφορμή τη συναυλία που διοργανώνεται απόψε στο Καλλιμάρμαρο από τον Σκάι και τους Όλοι Μαζί Μπορούμε, με κεντρικό πρόσωπο τον Διονύση Σαββόπουλο και πολλούς καλούς και γνωστούς τραγουδιστές, κάποιες λίγες σκέψεις.
Όσοι είναι φίλοι μου (και εκτός f/b), ξέρουν ότι παρακολουθώ αρκετά την πορεία του Διονύση Σαββόπουλου, ακούω τα τραγούδια του, διαβάζω βιβλία που έχουν γραφτεί για το έργο του, προσέχω τις παρεμβάσεις και το δημόσιο λόγο του, πηγαίνω σε συναυλίες του κλπ. Εν ολίγοις όχι μόνον δεν μου είναι αδιάφορος, αλλά πολύ ενδιαφέρον, αγαπητός, σχεδόν οικείος. Μια από τις πιο ζεστές αναμνήσεις που διατηρώ από τα χρόνια της Νομικής είναι η συναυλία του Διονύση Σαββόπουλου στη Σβώλου τον Μάρτιο 1995, όταν ήμουν πρωτοετής φοιτητής, το μεγαλύτερο μέρος της οποίας είχα παρακολουθήσει όρθιος στο έδρανο…
Ο Σαββόπουλος άσκησε, νομίζω, σημαντική επίδραση στα μουσικά πράγματα της χώρας και φιλοδόξησε να επηρεάσει τη σκέψη, τον κοινό νου για τους γκραμσιανούς φίλους, μέσα από την πληθωρική του παρουσία σε ζητήματα ταυτότητας, ιδεολογίας, τρόπου του βίου κλπ. Έκφραση κι αυτός μιας κοινωνικής κίνησης σε δημιουργική αναζήτηση.
Ταλαντούχος μουσικός και εμπνευσμένος στοιχουργός-ποιητής, με ιδιαίτερη φωνητική χροιά, τα τραγούδια του για μια περίοδο 30 περίπου χρόνων (1966-1994) – πάνω από τριάντα χρόνια λόγια ηχογραφώ μας λέει ο ίδιος στο αναστοχαστικό Μην πετάξεις τίποτα του ομότιτλου δίσκου (1994) – με συνέχειες και τομές (συνήθως οι Σαββοπουλίζοντες διακρίνουν τη δουλειά του ως προς τα περιεχόμενά της σε προ και μετά τα Τραπεζάκια Έξω, 1983), λένε ιστορίες, συμπυκνώνουν μνήμες, εκφράζουν αγωνίες, έρωτες, δίνουν στοιχεία μιας αυτόχθονης σχολής κοινωνιολογίας, αναζητούν μια αυθεντική διήγηση της χώρας και των ανθρώπων της, της γενιάς του, των προηγούμενων, αλλά και όσων από τους επόμενους μεγάλωσαν και μέσα από τα τραγούδια του, αναζητούν το υποκείμενο, το πρόσωπο πέραν ίσως και ενάντια στον άτεγκτο νομοτελειακό στρουκτουραλισμό, την ιχνογράφηση μιας αριστεράς (αρχικά) εκτός της στρατοπεδικής αντίληψης που κυριάρχησε ιδίως μεταπολιτευτικά (Είδα τη Σούλα και τον Δεσποτίδη μαζί τους ήμουνα στην άλλη Αριστερά, που είδε τον κόσμο σαν έργο τέχνης, μας αφηγείται ο Σαββόπουλος σ’ ένα όνειρό του το ’94).
Η παρουσία του Διονύση Σαββόπουλου είχε τα στοιχεία μιας μορφωτικής παρέμβασης. Και δεν είναι υπερβολή αυτό. Είναι ο Σαββόπουλος του Ήλιε-ήλιε αρχηγέ, Βιετνάμ γιε-γιε, τα κορίτσια, Συννεφούλα, Μη μιλάς άλλο γι’ αγάπη, οι παλιοί μας φίλοι, η παράγκα, θαλασσογραφία, οι πίσω μου σελίδες, σαν ρεμπέτικο παλιό, έρχεται βροχή έρχεται μπόρα, άγγελος εξάγγελος, σημαία από νάυλον, σ’ ευχαριστώ ω! εταιρία, Έλσα σε φοβάμαι, Ολαρία ολαρά, Σαν τον Καραγκιόζη, Για την Κύπρο, Για τον Σοσιαλισμό, Για τα παιδιά που ‘ναι στο κόμμα, ο Πολιτευτής, Ζεϊμπέκικο (με Σωτηρία Μπέλλου), Τι να τα κάνω τα τραγούδια σας (με Δόμνα Σαμίου), Δημοσθένους Λέξις, Λαϊκός Τραγουδιστής, Αχαρνής, Μια θάλασσα μικρή, Μαύρη Θάλασσα, Τον χειμώνα ετούτο, Ας κρατήσουν οι χοροί, το Τσάμικο και τόσα άλλα. Ακόμα και μέσα από μια σκληρή πολεμική όπως το Κούρεμα (1989) ή ένα γλυκό αναθεωρητισμό στο Μην πετάξεις τίποτα (1994) με στίχους όπως «Κι εμείς που αριστερίσαμε ποιό τάχα ήταν το λάθος; Εφιάλτης ήταν το είδωλο, αλήθεια όμως το πάθος» ή αναζήτησης στοιχείων ατομικής και συλλογικής αυτογνωσίας «ώσπου η δόλια η φωνή να βρει τη ρίζα εκείνη που χάσαμε κι εγώ κι εσύ σαν Φραγκολεβαντίνοι» (αμφότερα από το τραγούδι Μέρες καλύτερες θα ‘ρθουν) ή τρυφερών σχέσεων όπως το ρεφραίν σ’ αγαπώ και πολλά ακόμα.
Ο Σαββόπουλος, μάστορας του λόγου, ρηξικέλευθος τεχνίτης της μουσικής, κοινωνιολόγος ολκής, είπε, έγραψε και έκανε πολύ ενδιαφέροντα πράγματα. Αλλά μάλλον κάπου εκεί, στα 1994, δείχνει να ολοκληρώνεται και η γόνιμη εκδοχή του Σαββόπουλου. Οι επόμενες δουλειές του (όπως το ξενοδοχείο ή ο χρονοποιός) είναι συμπαθητικές, αλλά αδιάφορες, σ’ εμένα τουλάχιστον. Τόσο η «αριστερή» περίοδος, όσο και η εθνικο-λαϊκή, οι πολεμικές, ο αναθεωρητισμός, ο αναστοχασμός, οι παρεμβάσεις στο διάλογο για το μαρξισμό και την ορθοδοξία, τη γλώσσα, τις λέξεις και τις συλλαβές, την παράδοση, το ελληνικό τραγούδι, είχαν στοιχεία μετωπικά-συγκρουσιακά, αλλά έδειχναν έναν κάποιον άλλο δρόμο. Προς αναζήτηση. Χωρίς πληρότητα, αυθεντίες και βεβαιότητες, αλλά με λογική, συναίσθημα, συνείδηση και αυτονομία.
Ο Σαββόπουλος όμως δεν είναι μόνον αυτά. Μέσα από το δημόσιο λόγο του, που διεκδικεί και καλά κάνει και γι’ αυτό υπάρχει αντίλογος, πηγαίνει με την εξουσία τουλάχιστον από το 89-90 και μετά. Σε όλες τις εκδοχές και εκφάνσεις. Υποστηρίζοντας τον Μητσοτάκη και τον Σημίτη, τους Ολυμπιακούς Αγώνες και τον ΓΑΠ, τα Μνημόνια (με τους Τολμήστε) και τους Μένουμε Ευρώπη με το ΝΑΙ στο Δημοψήφισμα. Και τώρα με τον Σκάι και τους Όλοι Μαζί Μπορούμε. Είναι τμήμα της καθεστωτικής τάξης, της βασικής υπεύθυνης για την πορεία της χώρας τουλάχιστον από το 1990 και μετά και με την οποία συνθηκολόγησε και η βασική δύναμη της αριστεράς τέτοιες μέρες πριν 2 χρόνια, στο θλιβερό καλοκαίρι του 2015 (οι καβγάδες της τελευταίας διετίας, παρ’ όλη την ορισμένες φορές και ανθρωποφαγική οξύτητα, γίνονται για τη διανομή και όχι για να ζήσουμε καλύτερα- ν’ αλλάξουμε τη ζωή, σύμφωνα με το παλιό σύνθημα του Κοινού Προγράμματος Σοσιαλιστών-Κομμουνιστών στη Γαλλία το 1972. Τώρα βέβαια και ‘κει σιωπή – Μακρόν…). Είναι συνεπώς μετέωρη – τουλάχιστον- η κριτική «αυτού του συρφετού, του δημοκρατικού, του νέου εγωϊσμού» όπως διατυπώθηκε στο Εμείς του ’60 οι εκδρομείς (1989), καθώς οργανικά ο Σαββόπουλος συμμάχησε ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 με την αυτονομημένη εκσυγχρονιστική ελίτ του χώρου αυτού, τους ιδεολογικούς μεταπράτες του Ευρωπαϊσμού, αυτούς που κατήγγειλε ως φορείς του φραγκολεβαντίνικου πνεύματος, ως bon pour l’ orient και η οποία μετά το 2010 στράφηκε με βιαιότητα εναντίον του λεγόμενου λαϊκο-δημοκρατικού μπλοκ, οδηγώντας στην αποσάρθρωση του βασικού πολιτικού φορέα που εξέφρασε σε μαζικό επίπεδο τη συγκεκριμένη κίνηση και τη μεταμόρφωσή της.
Για τους λόγους αυτούς δεν πάω στη σημερινή συναυλία, παρ’ όλο που μ’ αρέσουν τα τραγούδια του, ο χώρος, πολύ αγαπημένα πρόσωπα και φίλοι καλοί θα πάνε. Μου λένε ότι είναι υπερβολική η αντίδραση, ο τραγουδιστής κρίνεται για τη μουσική του, ο σκοπός της συναυλίας είναι καλός και όλη αυτή τη σχετική λογοτεχνία. Ίσως να έχουν δίκιο. Γι’ αυτό και δεν ζητώ από κανέναν να συμμεριστεί την άρνησή μου. Έναν προβληματισμό βάζω για συζήτηση. Δεν συμφωνώ με το πλαίσιο, όπως θα λέγαμε και σε κάποιο αμφιθέατρο. Δεν μπορούν και δεν πρέπει όλα να γίνονται πολτός και αποχρώσεις. Χρειάζονται και τα χρώματα. Έστω ως υπόμνηση. Άλλωστε και ο καλλιτέχνης στη δημιουργική του περίοδο αυτό υποδείκνυε, όταν έλεγε ότι «γουστάρω ελεύθερη και πλούσια ζωή» και ρώταγε στο ίδιο τραγούδι «Τι τρέχει; Έγινε κατολίσθηση και έπεσε κανας βράχος ; » (Τον ξέρω αυτόνα το χορό, Μπάλλος, 1971).
Οι μειοψηφίες τάγματα ξυπόλητα, όπως τις χαρακτήριζε ο ίδιος στον Χειμώνα ετούτο, ίσως κρατήσουν τους στίχους από τη Συγκέντρωση της ΕΦΕΕ
«Η πλατεία είναι γεμάτη κι απ’ το πρόσωπό σου κάτι έχει σωθεί
στον αγώνα του συντρόφου, στην αγωνία αυτού του τόπου για ζωή
στα παιδιά και τους εργάτες, στους πολίτες, στους οπλίτες,
στα πλακάτ και τη σκανδάλη που χτυπά,
η συγκέντρωση ανάβει κι όλα είναι συνειδητά»,
που προφανώς δεν σηματοδοτούν κάτι στην αποψινή συναυλία και ιδίως στους διοργανωτές και σε ότι αυτοί αντιπροσωπεύουν κοινωνικά και ιδεολογικά.
Καλή διασκέδαση λοιπόν σε όσες και όσους πάνε απόψε στο Καλλιμάρμαρο. Είναι σίγουρο ότι θα έχουν ένα όμορφο βράδυ. Το εγγυάται αυτό ο δάσκαλος της μέθεξης, ο πράγματι χαρισματικός Διονύσης. Σε ότι με αφορά θα προτιμήσω να επιστρέψω σπίτι, ν’ ακούσω με την 4χρονη Μυρτώ το Σαν τον Καραγκιόζη που τόσο της αρέσει, όπως και σε μένα άλλωστε..

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s